ABŞ Prezidenti Donald Trampın səlahiyyət müddətinin ilk günlərində verdiyi kritik qərarlar beynəlxalq səviyyədə ciddi müzakirələrə səbəb oldu.

Onun son olaraq bir çox xarici ölkədə fəaliyyət göstərən USİAD-la bağlı qərarı isə rezonans doğurdu. Bu, yeni hökumətin xarici siyasətdə kəskin dəyişikliklərinin anonsu kimi dəyərləndirilir. ABŞ dövlət katibi Mark Rubio təşkilatın fəaliyyətinin bəzi ölkələrdə narazılığı səbəb olduğunu, USİAD-ın Ağ Evin maraqlarına uyğun hərəkət etmədiyini bildirdi. Diqqətçəkən məqam isə təşkilatla bağlı etirazını bildirən ölkələrin, əsasən, Azərbaycan və Gürcüstan olmasıdır.

Bu məsələ Vaşinqton-Bakı münasibətlərində müsbət irəliləyişlərin olacağına dair ümidləri artırıb. ABŞ Konqresinin 1992-ci ildə Azərbaycana birbaşa hərbi yardımı qadağan edən 907-ci düzəlişini isə təkrar gündəmə gətirib. Həmin düzəlişin ləğvi hələ 2002-ci ildən bu yana hər il ABŞ prezidentinin qərarı ilə ertələnir.

Tramp Bakıya hərbi yardımı qadağan edən düzəlişin ləğvinə nail ola bilərmi?

Globalinfo.az-a danışan siyasi şərhçi Mütəllim Rəhimli deyib ki, ABŞ-ın yeni prezidentindən təkcə amerikalıların deyil, butün dünya xalqlarının böyük gözləntiləri var:

“Trampın hələ prezident kimi fəaliyyətə başlamasının bir ayı belə tamam olmayıb, lakin artıq bu ümidlər sönür və şübhələr yaranır. O, ədalət sevən dövlətlərin və xalqların pozitiv əhvali-ruhiyyəsinin pessimizmə yuvarlanması üçün nə mümkündürsə, edir. Həmçinin təkcə Demokratlar Partiyasından qalan “miras”ın üstündən xətt çəkmir, eyni zamanda ölkəsinin dəyərlərini məhv edir. ABŞ özünü dünyada demokatiyanın, insan hüquq və azadlıqlarının, təhlükəsizliyin təminatı elan etməsinə və bu missiyanı yerinə yetirməsinə baxmayaraq, indi bunun əksi olan addımları müşahidə edirik. Belə ki, Tramp Amerikanın bir sıra beynəlxalq təşkilatlardan çıxması haqda qərar verir, münaqişəli tərəflərdən haqsız olanı müdafiə edir”.

Ekspertin sözlərinə görə, artıq Trampın nə etmək istədiyi ilə bağlı bir sıra suallar da yaranıb:

“Buna görə də ABŞ Prezidentinin Azərbaycana ədalətli münasibət nümayiş etdirəcəyini gözləmək sadəlövhlük olardı. Əgər Vaşinqtonun maraqları tələb edərsə, 907-ci düzəliş ləğv olunacaq. Amma görünən budur ki, Tramp dünyadakı mövcud nizamı dağıdır, nəinki, dağılan münasibətləri bərpa edir. Ona görə də biz özümüzü “yenilliklərə” hazırlamalıyıq”.

Xatırladaq ki, 2023-cü ilin noyabrında ABŞ Konqresinin Yuxarı Palatası Azərbaycana yardımla bağlı qadağanı nəzərdə tutan “S.3000” qanun layihəsini təsdiqləyib. Senator Petersin təşəbbüsü ilə hazırlanan qanun Azərbaycanla bağlı “907-ci düzəliş”in qüvvəsini dayandırmamağı nəzərdə tuturdu.