“ABŞ Prezidenti Donald Tramp hökumət başçısı olduğu ikinci müddətdə ticarət müharibələrinə başlamağı qarşısına hədəf qoyub. “ABŞ bundan sonra axmaq ölkə olmayacaq”, – deyən Tramp başqa dövlətlərə trilyonlarla dollar xərcləməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın Kanada, Meksika və Çinlə ticarətində böyük kəsiri var”.

Globalinfo.az xəbər verir ki, bu sözləri politoloq Elxan Şahinoğlu deyib.

O bildirib ki, Tramp adı çəkilən 3 ölkənin Vaşinqtondan 36 trilyon dollar qazandığını iddia edir:

“Lakin Kanada, Meksika və Çin Ağ Ev rəhbərinin iddialarını qəbul etməyiblər. “Global Times” nəşri yazır ki, Çin ABŞ-ın başlatdığı ticarət müharibəsinə görə üzv olduğu Ümumdünya Ticarət Təşkilatına şikayət ünvanlayıb. Pekin Vaşinqtonun məhsullarına yüksək rüsumlar tətbiq etməsindən narazıdır. Buna baxmayaraq, Tramp seçkidən əvvəl bəyan etdiyi məqsədlərindən imtina etmək istəmir. Onun birinci prezidentliyi dövründə əsas hədəfi Çin idisə, bu dəfə siyahıya başqa ölkələr də əlavə olunub.

ABŞ prezidenti ilk növbədə Panama kanalına nəzarəti ələ keçirməyi və Çin şirkətlərini oradan uzaqlaşdırmağı planlaşdırıb. Bu şirkətlərin kanal ətrafındakı limanları idarə etməsi Trampı ciddi şəkildə narahat edir. Ağ Ev sahibinin fikrincə, kanaldan keçən ABŞ ticarət gəmilərinə yüksək rüsumların tətbiq olunması ədalətsizlikdir. Əslində isə rüsumlar bəhanədir. Tramp kanalı inşa edən və uzun illər onun idarəsini həyata keçirən Amerikanın əvvəlki mövqeyini bərpa etmək istəyir. Görünür, Ağ Ev sahibi Çinin Panama dövləti vasitəsilə kanal üzərindən ABŞ ticarətini boğmağa çalışdığını düşünür”.

Politoloq dünya ticarətinin 5 faizinin Panama kanalı üzərindən həyata keçirildiyini qeyd edib:

“Amerikanın ticarət gəmilərinin 40 faizi kanaldan keçməklə limanlara yaxınlaşır. Kanaldan istifadəyə görə birinci yerdə ABŞ, ikinci yerdə Çin, üçüncü yerdə Yaponiyadır. Kanal 1999-cu ildə Panama dövlətinin nəzarətinə keçib. Bu 25 ildə kanaldan istifadəyə görə gəlirlər artırılıb. 2024-cü ildə buradan əldə edilən gəlir 5 milyard dollar olub.

Beləliklə, Karib dənizi ilə Sakit okean arasında körpü rolunu oynayan Panama kanalı uğrunda mübarizə şiddətlənib. Panama prezidenti kanalı ABŞ-a təhvil verməyəcəyini bildirsə də, Vaşinqtonla ortaq məxrəcə gəlməyə hazır olduğunu nümayiş etdirib. Dövlət katibi Marko Rubionun Panamaya səfəri zamanı Çin şirkətlərinin kanal ətrafındakı limanlardan uzaqlaşdırılması mövzusu müzakirə olunub. Ancaq bu, asan başa gəlməyəcək. Panama Çin şirkətləri ilə müqavilələrdən birtərəfli şəkildə çıxarsa, Pekin məsələni beynəlxalq məhkəməyə daşıyacaq”.

E.Şahinoğlunun sözlərinə görə, Panama kanalından istifadə Pekin üçün həm iqtisadi, həm də geosiyasi əhəmiyyət daşıyır:

“Çin kanaldan istifadə etməklə Latın Amerikasında mövqelərini gücləndirir. Panama Pekinin təzyiqinə görə Tayvan adası ilə əlaqələri kəsib və Çinin “Bir kəmər, bir yol” layihəsinə qoşulub. Ümumiyyətlə, bu layihəyə qoşulan Latın Amerikası ölkələrinin say 21-dir. Vaşinqtonun Panama kanalını nəzarətə götürməsi səbəblərindən biri də budur.

Həmçinin Trampın Çinlə ticarət müharibəsinə başlaması bu ölkədə iqtisadi fəallığa mənfi təsir edir. Yanvar ayında Çində sənaye istehsalı o biri aylara nisbətən azalıb. Bunu Donald Trampın hakimiyyətə gəlişi və verdiyi qərarlarla əlaqələndirmək olar”.