Prezident İlham Əliyevin mayın 10-da Zəngilan şəhərində sakinlərlə görüşdə etdiyi çıxış yalnız daxili auditoriya tərəfindən maraqla izlənmir, yaxın-uzaq ölkələrdə də ciddi şəkildə baxılır və təhlil edilir. Çünki Prezident təkcə daxili məsələlərə toxunmayıb, o, geosiyasi layları tərpədən çıxış edib.

Çıxışın əsas tezislərinə toxunaq.

İlham Əliyev öncə Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin qorunub saxlanmasında misilsiz rolu, onun böyük maneələri ustalıqla dəf edərək uzaqgörənliklə ölkəni stabil inkişaf yoluna çıxarması barədə danışıb.

Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı müstəqillik dövründə baş vermiş ən nəhəng siyasi hadisədir. Azərbaycanı bölgələrə (federasiyalara) ayırıb, unitar dövlət quruluşunu məhv etmək planı vardı. Qərb bölgəsində – Gəncə şəhərində Surət Hüseynovun əli ilə hərbi qiyam, Cənub bölgəsində Ələkrəm Hümbətovun “liderliyində” qondarma respublika (TMR), şimalda “Sadval” vasitəsilə parçalanma ssenarisi hazırlanmışdı. Gəncə qiyamından sonra cənub və şimalda eyni hadisələr yaşanacaqdı. Lənkəran şəhərində buna cəhd edildi. Amma uğursuzluğa düçar oldu. Qarabağ da erməni işğalı ilə Azərbaycandan qoparılmışdı zatən. Yerdə nə qalırdı – heç nə. Naxçıvanın blokada şəraitində olması da o vaxt ölkənin acınacaqlı vəziyyətə düşdüyünü tam mənası ilə ortaya qoyurdu.

O proseslər gözlərim önündə olub. 21 yaşlı gənc olaraq siyasi hadisələrin mərkəzində iştirak edirdim. AXC və Müsavat rəhbərlərinin qəbul etdikləri qərarları, danışıqları, söhbətləri yaxından izləmək imkanlarım olurdu. Həm Müsavat Partiyasının informasiya mərkəzində çalışırdım, həm də qəzetdə işləyirdim. İnformasiya axınının ortasında idim. Hər iki partiyanın rəhbərliyindəki şəxslərlə, AXC hakimiyyətinin deputatları ilə birbaşa təmaslarım vardı. Hakimiyyətin necə bir panik vəziyyətə düşdüyünü, çıxılmaz durumda olduğunu yaxşı bilirdim, görürdüm. Təhlükənin dəhşətli bir reallıq kimi ölkənin başı üzərində olduğu da açıq görünürdü. AXC hakimiyyəti ya Azərbaycanı yuxarıda bəhs etdiyim qorxunc ssenariyə təslim etməli idi, ya da vəziyyətdən çıxmaq üçün Heydər Əliyevi Bakıya çağırmalıydı. İkinci yol seçildi.

1997-ci ilin may ayında Kələkidə mərhum Əbülfəz Elçibəydən müsahibə götürəndən sonra ikilikdə söhbət etdik. Heydər Əliyevi Bakıya dəvət etməsi mövzusuna toxundu. Dedi, buna görə onu tənqid edənlər də var ki, öz gücü satmadı, Əliyevi çağırdı. Əbülfəz Elçibəy bildirdi ki, Azərbaycanı parçalamaq istəyən qüvvələrin qarşısında Heydər Əliyevin dayana biləcəyinə əmin olduğu üçün onu Bakıya çağırıb. “Mən Heydər Əliyevi yaxşı tanıyıram, bilirdim ki, o, ölkəni xilas edəcək”. Elçibəy bir etirafda da bulundu. Dedi ki, xalq Heydər Əliyevi tələb edirdi, onun hakimiyyətə gəlməsini istəyirdi. “Onu Əbülfəz gətirmədi hakimiyyətə, xalq gətirdi” – bu cümləsi indiyə kimi xatirimdədir.

Mütəllimovun itaətkarlığı, Elçibəyin təcrübəsizliyi…

Prezident Əliyev Zəngilanda çıxışında AXC-Müsavat hakimiyyətinin ölkəmizi fəlakətə sürükləməsindən də danışıb. Şuşa, Laçın, Kəlbəcərin erməni işğalına məruz qalmasını bildirib. İlham Əliyev dəfələrlə çıxışlarında vurğulayıb ki, Şuşa, Laçın, Kəlbəcər kimi strateji yerlərin işğalı bağışlanmazdır. Xüsusilə də Şuşa və Kəlbəcər kimi təbii istehkam olan, alınmaz qala kimi tanınan ərazilərin düşmənin əlinə keçməsi dəhşətli faktdır. Həmin dövrdə hökm sürən daxili çəkişmələr, özbaşınalıq, anarxiya sonda işğal coğrafiyasının böyüməsinə gətirib çıxardı. Mütəllimov hakimiyyətinin xəyanətkar, itaətkar davranışı, Elçibəy hakimiyyətinin təcrübəsiz siyasəti ölkəni çıxılmaz durumlara saldı. Ölkə vətəndaş müharibəsi ilə üz-üzə qalmışdı.

1993-2023-cü illər – müqəddəs missiya

Heydər Əliyev 1993-cü ildə işğala məruz qalmış, daxili çəkişmələrdən bitkin düşmüş, aclıq, səfalətin hökm sürdüyü Azərbaycana rəhbərlik etməyə başladı. 10 il hakimiyyətdə olduğu dövrdə torpaqların işğaldan azad edilməsi üçün böyük siyasi-diplomatik fəaliyyət göstərdi. 30 il sonra – 2023-cü ildə İlham Əliyev ölkəni işğaldan qurtardı, suverenliyi bərpa etdi. Bu 30 ildə xalq bu iki liderə – ata və oğul Əliyevlərə inandı, dəstəklədi. 1993, 94 və 95-ci illərdə xarici havadarlarının dəstəyi ilə dövlətə qarşı çıxan hərbi-siyasi dəstələrin neytrallaşdırılmasında Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevi tək qoymadı. Onun bir çağırışı ilə meydanlara axışdı. 2020-ci ildə Vətən müharibəsi zamanı da bu xalq yenidən meydanlarda idi. Öz liderini, Ali Baş Komandanını dəstəklədi, torpaqların işğaldan azad edilməsi üçün son damla qanına kimi vuruşmağa hazır olduğunu bildirdi. Prezident Zəngilanda çıxışında buna ayrıca toxunub. Bildirib ki, xalqın dəstəyi ilə qələbə qazanıldı.

Nüvə dövlətləri ilə diplomatik müharibə…

Prezident ATƏT-in Minsk qrupunun yarıtmaz fəaliyyətinə də toxunub. Müharibə zamanı Minsk qrupuna üzv ölkələrin hərəsinin öz marağına görə Azərbaycanı dayandırmaq istəməsini, ölkəmizə təzyiqlər göstərilməsini bir daha söyləyib. Sitat:

“44 gün ərzində dəfələrlə bizə təzyiqlər göstərilirdi. O ölkələr sıradan olan ölkələr deyil – onlar nüvə dövlətləridir, onlar BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləridir. Görün biz kimlərlə üz-üzə qalmışdıq. Hər biri bu işğalı əbədi etmək, bundan bir alət kimi istifadə etmək və nəticə etibarilə Azərbaycan xalqına rahat nəfəs almaq imkanı verməmək üçün dəridən-qabıqdan çıxırdı. Təkcə onlar deyil, başqa ölkələr də bizim qələbəmizi istəmirdilər”.

İlham Əliyev sahədə erməni işğalçıları və dövləti ilə müharibə aparırdı, arxa planda isə böyük dövlətlərin amansız təzyiqinə sinə gərirdi.

Sitat: “Bunların qabağında güclü iradə göstərmək, bunların qabağında demək ki, biz öldü var, döndü yoxdur, yolumuzdan dönməyəcəyik, əlbəttə ki, böyük iradə tələb edirdi. Yenə də 1993-cü ildəki kimi, xalqın dəstəyi lazım idi. O dəstək var idi və bütün xalqımız bir yumruq kimi birləşmişdi. O, mənə güc verirdi. İşin sonuna qədər – Şuşanın azad olunmasına qədər biz dayanmaq fikrində deyildik”.

Verilən vəd yerinə yetirildi

Prezident İlham Əliyev hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən xalqa verdiyi sözləri gerçəkləşdirib. Onun xalq qarşısında ən böyük vədi işğaldakı torpaqların azad edilməsi ilə bağlı olub. İlham Əliyev hər çıxışında deyirdi ki, mütləq tarixi torpaqlarımıza qayıdacağıq, orada vətəndaşlarımıza layiqli həyat şəraiti yaradacağıq. Bu gün Zəngilan da daxil olmaqla işğaldan azad olunmuş ərazilərdə görülən böyük işlərin, Böyük Qayıdış proqramının uğurla reallaşdırılmasının bunun bariz nümunəsi olduğunu hər kəs görür.

İlham Əliyev müharibəni bitirdi, ölkəsini qələbəyə qovuşdurdu. İndi ekosidə məruz qalmış, dağıdılmış, yandırılmış, viran qoyulmuş torpaqları ev-ev, kənd-kənd, şəhər-şəhər tikir, qurur, abadlaşdırır. Erməni işğalçılarının dağıtdığı tarixi və dini abidələrimiz artıq tam bərpa edilib, yeni məscidlər tikilir Qarabağda və işğaldan azad edilmiş torpaqlarda. İlham Əliyev dəfələrlə bildirib ki, beynəlxalq hüquq işləmir, dünyada ədalət qalmayıb. O, xalqına qarşı ədalətsizliyi özü aradan qaldırdı, haqsızlığa son qoydu.

Əliyevdən onlara sərt xəbərdarlıq

İlham Əliyev sülh prosesini pozmağa çalışanlara xəbərdarlıq etdi. Dedi ki, Ermənistan da, onun havadarları da bilməlidirlər ki, istənilən təxribata çox sərt cavab veriləcək və bundan erməni xalqı əziyyət çəkəcək.

O bildirib ki, avropalı populistlər özlərini elə göstərirlər ki, guya Ermənistanı Azərbaycandan qoruyurlar. Azərbaycandan heç bir təhlükə yoxdur, Azərbaycan istədiyinə nail olub.

Ermənistanda seçkiqabağı ortaya çıxan köhnə-yeni aktorlar Azərbaycanı müharibə ilə hədələyirlər. Prezidentin də dediyi kimi, belə güclü idilərsə, nədən məğlubiyyətə uğradılar? İlham Əliyevin Zəngilandakı çıxışı, mesajları həm də bu istiqamətdən dəyərləndirilməlidir. Ölkə başçısının xəbərdarlığı bu qüvvələrə, onların havadarlarına ünvanlanıb.

Yeni dünya düzəninin memarlarından biri…

İlham Əliyev ölkəsini abadlaşdırır, onun paralelində Cənubi Qafqazı tam təhlükəsiz məkana çevirir, Ermənistanla sülh şəraitini təmin edir, Çindən Avropaya qədər yeni dəhlizlər, kommunikasiyalar inşa edir, Azərbaycan xalqının, eyni zamanda başqa xalqların xoşbəxt gələcəyi üçün böyük layihələrə imza atır, özlərini sülhün təminatçısı, inkişafın memarı kimi təqdim edən bəzi ölkələr isə bu parlaq prosesi pozmaq üçün var gücləri çalışırlar. Amma sonda biz deyən olacaq! Azərbaycan udacaq! Bundan bölgə xalqları və dünyanın tərəqqipərvər insanları qazanacaq! Necə ki, biz deyən oldu! Necə ki, Zəfər qazandıq!

İlham Əliyev müasir dünyanın sülh və əmin-amanlıq təminatçısıdır. Tanrı köməyi olsun. Amin.