Avropa İttifaqı ölkələri Rusiya Mərkəzi Bankının Avropadakı aktivlərini qeyri-müəyyən müddətə dondurmaq barədə razılığa gəlib. “Reuters”in məlumatına görə, Avropa Komissiyasının planına əsasən, bu addım Rusiya aktivlərinin sonrakı müsadirəsində ilk mərhələ kimi nəzərdə tutulub. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova isə açıqlamasında bu qərarı “baş barmaqlar” sözləri ilə şərh edib.

Avropanın bu iqtisadi müharibədə qalib gəlmək şansı varmı? Aİ Rusiyanı bu “silahla” diz çökdürə, müflis edə biləcəkmi? Bəs Vladimir Putinin B planı mövcuddur? O, ölkəsini üzləşəcəyi təhlükədən yayındıra biləcəkmi?

Globalinfo.az-a danışan Azərbaycan Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sabiq direktoru, politoloq Fərhad Məmmədov qeyd edib ki, Rusiyanın təxminən 300 milyard dollarlıq ehtiyat fonduna aid vəsaiti Ukraynada müharibə başlayandan sonra dondurulub.

Onun sözlərinə görə, bu məbləğin təxminən 80 faizi Belçika banklarında yerləşir:

“Qalan hissə isə qismən Fransa, Niderland və İsveçrə banklarında saxlanılır. Diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, Rusiya iqtisadiyyatı artıq təxminən dörd ildir bu maliyyə resurslarından məhrum vəziyyətdə fəaliyyət göstərir. Bu baxımdan, sözügedən vəsaitin Rusiyaya qaytarılması ölkənin dərhal çökməsi demək deyil. Hazırda əsas müzakirə mövzusu həmin vəsaitlərin Ukraynaya verilməsi və ya Avropa İttifaqının Ukraynaya göstərdiyi maliyyə dəstəyinin əvəzinin bu pullar hesabına ödənilməsi məsələsidir. Lakin bu variantın reallaşması ciddi hüquqi maneələrlə üzləşir. Məhz buna görə də banklar prosesə qoşulmaqdan çəkinir və nəticədə Belçika faktiki olaraq mövcud məsələdə Avropa İttifaqı daxilində təklənmiş vəziyyətdə qalıb. Səbəb ondan ibarətdir ki, söhbət özəl banklardan gedir və bu vəsaitlərin banklardan çıxarılması digər dövlətlər və şəxslər tərəfindən həmin banklara olan etimadın azalmasına gətirib çıxara bilər”.

Rusiyanı çökdürmək planı işə düşdü: 300 milyardlıq həmlə - Putin çətin durumda
Fərhad Məmmədov

Politoloq deyib ki, burada hüquqi prosedur həlledici rol oynayır:

“Çünki indiyədək məsələ ilə bağlı nə məhkəmə qərarı, nə də BMT Təhlükəsizlik Şurasının Rusiyanı işğalçılıqda günahlandıran qətnaməsi mövcuddur. Avropa İttifaqında müəyyən siyasi qərarlar qəbul edilsə də, bu qərarlar banklar və xüsusən də məhkəmələr üçün hüquqi əsas sayılmır. Məhz buna görə demək olar ki, sözügedən vəsaitlər dondurulmuş vəziyyətdə qalacaq”.

Fərhad Məmmədovun fikrincə, burada diqqətçəkən digər məqam ABŞ prezidenti Donald Trampın mövqeyidir:

“Onun yanaşmasına görə, bu pullar Rusiyanın razılığı ilə Ukraynada xərclənməlidir və vəsait fərqli şəkildə bölüşdürülməlidir. Belə ki, təklif olunan ssenariyə əsasən, 200 milyard dollar Ukraynaya göstərilən dəstəyin əvəzi olaraq Avropa və ABŞ-a qaytarılmalı, qalan 100 milyard dollar isə Rusiyanın işğalı altında olan ərazilərdə bərpa işlərinə yönəldilməlidir. Lakin Rusiya bu variantla razılaşmır və öz vəsaitini tam şəkildə geri almaqda israrlıdır. Hüquqi mexanizmlərin mövcud olmaması səbəbindən yaxın perspektivdə bu maliyyənin taleyində dəyişiklik gözlənilmir və ehtimal olunur ki, vəsaitlər müharibənin yekun nəticələrindən asılı olaraq uzun müddət dondurulmuş vəziyyətdə qalacaq”.

Qeyd edək ki, Avropa İttifaqı 12 dekabr tarixində Rusiyanın dondurulmuş aktivlərini birdəfəlik bloklayıb. “Reuters” agentliyinin məlumatına görə, bu qərar Ukraynaya yardım göstərmək üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitlərin istifadəsinə ciddi maneəni aradan qaldırır.