Bəzi ölkələrdə diferensial gedişhaqqı tətbiq olunur. Bu yanaşma, əsasən nəqliyyat xidmətlərinin təklif və tələbinə uyğun olaraq qiymətlərin dəyişməsini təmin edir. Məsələn, Polşa, Fransa, Çin, Hindistan, Sinqapur, Özbəkistan və sair kimi ölkələrin müxtəlif şəhərlərində istər avtobus, metro, istərsə də taksi tarifləri bu formada müəyyən olunur. Bildirilir ki, bu model sərnişinlərə həm daha ədalətli, həm də əlçatan qiymət təklif edir.

Azərbaycanda da diferensial tariflərin tətbiqi mümkündürmü? Bu model sərnişindaşıma sektorunda həm sərnişinlər, həm də daşıyıcılar üçün hansı üstünlüklər gətirə bilər?

Globalinfo.az-a danışan iqtisadçı Günay Hüseynova deyib ki, ölkəmizdə sərnişinlər üçün əlçatan qiymətlərin tətbiqi məqsədilə yeni model hazırlanmalıdır:

“İllərdir qiymətlər artsa da, sərnişinlər xidmət keyfiyyətində ciddi dəyişiklik görmürlər. Buna görə də tarif modelinin yenilənməsinə ehtiyac var. İlk olaraq gün ərzində müxtəlif nəqliyyat vasitələrindən istifadə edən vətəndaşlar üçün diferensial tarif sistemi tətbiq olunmalıdır. Məsələn, Sumqayıtdan Bakıya işləməyə gələnlər, adətən ən azı iki nəqliyyat vasitəsi dəyişirlər, bu da gündə təxminən 4 manat xərc deməkdir. Belə bir tarif modeli həm sərnişinlərin xərclərini azaldar, həm də avtomobil sıxlığının qarşısını alaraq ictimai nəqliyyata yönləndirməyə kömək edər”.

İqtisadçı qeyd edib ki, digər vacib məsələ müəyyən kateqoriyalar üzrə endirimlərin tətbiqidir:

“Şagird və tələbələrə aylıq sərfəli paketlərin təqdim olunması məqsədəuyğundur. Bundan əlavə, şəhid ailələri, qazilər, Vətən Müharibəsi iştirakçıları və təqaüdçülərin şəhərdaxili ictimai nəqliyyatdan pulsuz istifadəsi təmin edilməlidir. Şəhərlərarası və beynəlxalq uçuşlarda isə onlar üçün güzəştli tariflərin tətbiqi təklif olunur. Həmçinin dövlət səviyyəsində qeyd olunan bayram günlərində bütün sərnişinlərin şəhərdaxili ictimai nəqliyyatdan ödənişsiz istifadə etməsi faydalı ola bilər. Bu addım milli adət-ənənələrimizə uyğun qaydada insanların yaxınlarını ziyarət etməsi və şəhərdə gəzintiləri üçün əlavə stimul yaradar.

Növbəti təklifim isə 3 yaşadək uşağı olan analara güzəştli tariflərin verilməsi ilə bağlıdır. Bu yaş dövründə qadınların işləmək imkanı məhdud olduğuna görə ailə büdcəsindən asılı qalırlar. Düşünürəm ki, bu təkliflərin həyata keçirilməsi sərnişin aktivliyini artıra, həm də ictimai nəqliyyat sisteminə fayda verər”.