Bu gün dünyada bir sıra ölkələr arasında müharibələrin, gərginləşən münasibətlərin şahidi oluruq. 2 ildən çoxdur davam edən Rusiya-Ukrayna müharibəsi, digər tərəfdən İran-İsrail münasibətlərinin gərginləşməsi fonunda bir sıra suallar yaranır.

Üçüncü müharibə ocağı haradır? Savaş alovunun növbəti istiqaməti Qafqaz ola bilərmi? Söhbət yalnız Azərbaycanla Ermənistan arasındakı eskalasiyadan getmir. Şimallı-cənublu Qafqazda savaş, qarşıdurma tonqalı qalana bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Globalinfo.az-a danışan Siyasi və Hüquqi Araşdırmalar Mərkəzinin (SHAM) sədri, politoloq Xəyal Bəşirov deyib ki, bu gün dünyada münaqişənin alovlanma mərhələsində olduğu və hər an geniş müharibəyə çevrilə biləcəyi əsas regionlar var:

“Rusiya-Ukrayna, Rusiya-Gürcüstan, Ermənistan-Azərbaycan, Dağıstan, Yaxın Şərq, Türkiyə-Yunanıstan, Aralıq dənizi hövzəsində, eyni zamanda ərəb ölkələrində hər zaman potensial müharibə təhlükəsi var. Ərəb ölkələrində münaqişənin sönməsi ehtimalı görünmür. Liviya, Suriya, İraq, Yəmən, Misir və bir sıra ölkələrdə “Ərəb baharı”ndan sonra sabit, təhlükəsiz, normal idarə olunan dövlət sistemi hələ ki yoxdur. Yəni hər an həmin ərazilərdə müxtəlif qruplaşmalar, təşkilatlar, terrorçular vasitəsilə gərginlik yaranması mümkündür”.

Politoloqun sözlərinə görə, Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin gərginləşməsində maraqlı olan qüvvələr var:

“Onlar Ermənistanı silahlandırır, Cənubi Qafqazda tarixin arxivinə qovuşmuş münaqişə ifadəsindən istifadə etməyə çalışırlar. Pakistanla Hindistan arasında Kəşmir məsələsi, Çin-Tayvan, Şimali-Cənubi Koreya münasibətləri də gərgin vəziyyətdədir. Yaxın günlərdə rast gəldiyim statistikaya görə, dünyada regional münaqişələrin sayı 183-dür. Buraya keçmiş Qarabağ münaqişəsi də daxil edilmişdi. Bu, çox dəhşətli göstəricidir. Dünyada 200-ə yaxın dövlət var. Onların hər biri bir-biri ilə müharibəyə başlayarsa, bu zaman münaqişə ocaqlarının sayı durmadan arta bilər. On görə də statistik rəqəm olduqca təhlükəlidir. Görünür, bəzi qüvvələr münaqişə ocaqlarının sayının artmasında maraqlıdır”.

Xəyal Bəşirov qeyd edir ki, Cənubi Qafqaz Yaxın Şərq, Rusiya-Ukrayna kimi həssasdır:

“Keçmiş münaqişənin bitməsindən sonra Azərbaycanın formalaşdırdığı reallıqlar, əldə etdiyimiz qələbə, suverenliyimizin, ərazi bütövlüyümüzün bərpa edilməsi, Ermənistanla münasibətlərin normallaşması artıq Cənubi Qafqazı Şərq və Qərb qütbünü birləşdirən yeganə, təhlükəsiz yola çevirib. Bu da dünyaya hava və su kimi lazımdır. Bunu anlayan qüvvələr belə bəzən prosesin reallaşmasına qarşı çıxırlar. Çünki bu yol Azərbaycan ərazisindən keçir və burada onların marağında olmayan dövlətlər varlana bilərlər deyə Zəngəzur dəhlizinin və Orta dəhlizin işə düşməsini istəmir, buna mane olmağa çalışırlar. Münaqişələrin davamının gəlməsi də istisna deyil”.