Otağa niyə gəldiyinizi unutmaq çox vaxt sadəcə diqqətsizlik kimi qəbul edilir. Lakin, tədqiqatlar göstərir ki, ətraf mühitdəki dəyişikliklər beynin məlumatı necə yadda saxlamasına təsir edə bilər.

Medicina.az xəbər verir ki, mətbəxdən su götürmək üçün qalxırsınız, başqa bir otağa gedirsiniz və bir neçə saniyə sonra niyə gəldiyinizi xatırlaya bilmirsiniz. Telefonunuzu götürmək üçün qalxırsınız və qapıdan keçən kimi ağlınızdakı fikri gözdən qaçırırsınız. Üstəlik, bir neçə saniyə əvvəl etmək istədiyiniz şey tamamilə aydın görünürdü.

Bir çox insan bunu diqqətsizlik və ya unutqanlıq kimi şərh edir. Lakin, tədqiqatlar göstərir ki, bəzən problem yaddaşın özündə deyil, beynin ətraf mühitdəki dəyişikliyi necə qəbul etməsindədir.

Görünən bu əhəmiyyətsiz hərəkət əslində illərdir psixologiya və idrak elmi sahələrində araşdırılan bir mövzudur. Alimlər bildirirlər ki, insanlar ətraf mühitlərini yalnız fiziki məkanlar kimi deyil, həm də zehni kontekstlər kimi qəbul edirlər.

Bir otaqdan digərinə keçmək beynin yeni bir kontekstə keçdiyinə dair siqnal almasına səbəb ola bilər. Tədqiqatlara görə, bu keçid zamanı əvvəlki mühitlə bağlı bəzi məlumatlar arxa plana keçir, yeni mühitlə bağlı məlumatlar isə ön plana çıxır.

Notre Dame Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən 2011-ci ildə aparılan bir araşdırmadan da oxşar bir nəticə ortaya çıxdı. İştirakçıların qapıdan keçdikdən sonra müəyyən məlumatları xatırlamaqda daha çox çətinlik çəkdikləri müşahidə edildi. Tədqiqatçılar qapıların zehndə "hadisə sərhədləri" yarada biləcəyini və xatırlamağa təsir etdiyini bildirdilər.

Bu vəziyyət yalnız evlə məhdudlaşmır. Siyirtmə açanda nə axtardığınızı unutmaq, supermarketdə bir dəhlizdən digərinə keçərkən ağlınızda olan bir məhsulu xatırlaya bilməmək və ya masanızdan qalxdıqdan sonra işinizi itirmək də oxşar mexanizmlərlə izah edilə bilər.



Mütəxəssislər bunun mütləq yaddaş problemi olduğunu bildirmirlər. Xüsusilə gün ərzində bir çox işlə məşğul olan insanlarda tez-tez diqqət dəyişikliyi bu təcrübənin daha tez-tez baş verməsinə səbəb ola bilər.

Buna görə də, mətbəxə niyə getdiyinizi unutmaq, başqa otağa keçəndə nə alacağınızı xatırlamamaq və ya ayağa qalxdıqdan bir neçə saniyə sonra məqsədinizi görməməzlikdən gəlmək həmişə unutqanlıq əlaməti hesab edilmir.

Bəzən beyin yeni bir mühitə uyğunlaşmaq üçün diqqətini fərqli bir nöqtəyə yönəldir.

Tədqiqatçılara görə, beyin gündəlik həyatı davamlı bir axın kimi deyil, kiçik, ayrılmış hadisələr kimi qeyd etməyə meyllidir. Bir işi tamamlamaq, yeni bir işə başlamaq və ya fərqli bir mühitə keçmək zehni olaraq yeni bir fəslin başlanğıcı kimi qəbul edilə bilər.

Buna görə də, bəzən yalnız qapıdan keçməklə kifayətlənməmək, həm də kompüterdə yeni bir pəncərə açmaq, telefonda başqa bir tətbiqə keçmək və ya fərqli bir işə başlamaq diqqətin dəyişməsinə səbəb ola bilər.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, beyin bu sistemdən gündəlik həyatı daha mütəşəkkil etmək üçün istifadə edir. Lakin bu prosesdə bir neçə saniyə əvvəl ağlında olan bəzi məlumatlara müvəqqəti olaraq daxil olmaq daha çətinləşə bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, əlindəki tapşırığı aydınlaşdırmaq, eyni anda çox şey haqqında düşünməkdən çəkinmək və diqqəti yayındıran amilləri azaltmaq faydalı ola bilər. Bəzi insanlar otağa girməzdən əvvəl planlarını təkrarlayarkən bunu daha az yaşadıqlarını bildirirlər.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, hər kəs zaman-zaman oxşar vəziyyətlərlə qarşılaşa bilər. Çünki bəzən problem zəifləmiş yaddaşda deyil, beynin məlumatları mühitinə uyğun olaraq necə təşkil etməsindədir.

Buna görə də, bir otağa girib niyə gəldiyinizi unutduğunuzda, bunu dərhal unutqanlığa aid etməməlisiniz. Bəzən itirilən şey yaddaş deyil, beynin əvvəlki otaqda geridə qoyduğu kontekstdir.