Kəklikotu haqqında ilk məlumat e.ə. III minilliyə təsadüf edir. Şumerlərin gil kitabələrində şəfaverici kəklikotu haqqında məlumat vardır.Kəklikotu - latın d. Thymus adlanır, Dalamazkimilər/ Lamiaceae fəsiləsinə aiddir və bir neçə yüz növü olan, Avrasiyada, Şimali Afrikada, Şimal-qərbdən Qrenlaniyaya qədər yayılmış bir bitki növüdür.
Kəklikotu yunan mifologiyasına görə gözəl Yelenanın isti göz yaşlarından yaranmışdır. Məryəm ana İsanı dünyaya gətirərkən altında içərisində kəklikotu olan döşəkcə olmuşdur. İnanclara görə, Feyalar/Pərilər kəklikotundan hazırlanmış döşəkcələrdə yatır və onun üzərində rəqs edirlər. Helenium və ya güc çiçəyi olan Thymus buxur sayılırdı. Fridita məbədlərində buxur kimi, yəni yandırılaraq siqaret kimi çəkilirdi. Onun tüstüsü səmaya qalxardısa, demək qurbanları qəbul edilmiş sayılardı.
Kult olan Kəklikotu Türkiyə türkcəsində “kekik”, macardilində isə “kakutfu” adlansa da, əksər dillərdə timyan kimi tanınır. Kəklikotundan alınmış efir yağı Aralıq dənizi sahili ölkələrində kulinariya sahəsində ədviyyat kimi istifadə edilir. Romalılar bu bitkinin dəmləməsi ilə bədənin tonusunu artırmaq üçün vanna qəbul edərdilər.Həm də dərman vasitəsi kimi şəfaverici xüsusiyyətlərinin olması isə Dioskorid, Hippokrat kimi filosof həkimlər tərəfindən xatırlanır. İlk dəfə isə qədim Misir təbibləri kəklikotu bitkisini infeksion xəstəliklərin müalicəsində istifadə ediblər. Qədim Yunanıstanda isə aromat etalonu olan kəklikotuna heç kim etinasız qalmırdı. Belə ki, bu ətir şəxslərdə pozitiv keyfiyyətlər yaradır, pozitiv emosional reaksiyalar, xarakter formalaşdırır, insanı bir sıra mənfi xüsusiyyətlərdən arındırır. Gümrahlıq gətirir, psixoloji harmoniyanı nizamlayır, yuxu problemlərini aradan qaldırır. Bu həmin efir yağlarındandır ki, müxtəlif asılılıqların müalicəsində alınmış müalicəvi effekti saxlamaq vasitəsi kimi istifadə edilir. Afrodiziak olmasa da komplekslərdən azad olmağa yardım edir, həzmi nizamlayır. Həzm sistemi orqanlarına antiseptik və sakitləşdirici təsir edir, infeksiyalar və zəhərlənmələrlə mübarizə aparmağa yardım edir, antiseptik təsirinə görə sidikçıxarıcı orqanların da xəstəliklərində faydalıdır.

Müəllif: Firəngiz Rüstəmova
"TƏBABƏT VƏ MİFOLOGİYA: GÖRÜNƏN VƏ GÖRÜNMƏYƏN ƏLAQƏLƏR" kitabından